Ankara– Esnaf ve sanatkârların ağır borç yükü altında ayakta kalma mücadelesi verdiğini ve mevcut yapılandırma şartlarının esnaf için çözüm olmaktan uzak olduğunu belirten TESK Genel Başkanı Bendevi Palandöken, “Hem Maliye Bakanlığı hem de Sosyal Güvenlik Kurumu Bağ-Kur ve SSK borçlarını 72 aya kadar yapılandırıyor. Ancak faiz oranı yüzde 39 seviyesinde. İnsanlar bırakın borcunu ödemeyi faizini bile karşılayamaz hale geliyor. Bu nedenle esnaf bu yapılandırmaları cazip bulmuyor. Vergi dairesine ve sosyal güvenlik kurumuna olan borçların 72 aya bölünmesi olumlu bir adım gibi görünse de yüksek faiz nedeniyle ödeme planları sürdürülebilir olmuyor. İnsanlar zaten mevcut taksitlerini ödemekte zorlanıyor. Böyle bir ortamda yüksek maliyetli yapılandırmaların altından kalkmaları mümkün değil. Esnaf borcunu ödemek istiyor ancak mevcut ekonomik şartlar buna izin vermiyor” dedi.
Esnaf Krediye Erişemiyor Ayakta Kalması Zorlaşıyor
Esnafın finansmana ulaşmakta da ciddi sorun yaşadığını belirten Türkiye Esnaf ve Sanatkarları Konfederasyonu (TESK) Genel Başkanı Bendevi Palandöken, “Esnaf Kefalet Kooperatifleri aracılığıyla verilen krediler de artık alınamaz hale geldi. Çünkü esnafın ya vergi dairesine ya da Bağ-Kur’a borcu bulunuyor. Borçlarını kapatmaya çalışan esnaf aynı zamanda krediye erişemiyor. Çektiği krediyi ödeyen yeniden kredi kullanamıyor. İnsanlar başkasından borç alarak yükümlülüklerini yerine getirmeye çalışıyor. Bu durum esnafı daha da çıkmaza sürüklüyor. Dükkânına mal koyamayan, vergi borcunu ve SGK primini ödeyemeyen esnaf nasıl ayağa kalkacak? Nasıl rekabet edecek? Türkiye’de yaklaşık iki buçuk milyon esnaf ve sanatkâr bulunuyor. Bu işletmeler piyasadan çekildiğinde yerlerine yenisinin gelmesi kolay değil. Kapanan iş yerinin tekrar ayağa kalkması artık çok zor hale geliyor” ifadelerini kullandı.
Esnafın Rahatlatılması İçin Yeni Formüller Üretilmeli
Esnafın yaşadığı sıkıntılerin çözümü için kapsamlı bir yapılandırma çağrısında bulunan Palandöken, “Bir yapılandırma yapılmalı ve insanlar rahatlatılmalı. Faiz oranları mutlaka düşürülmeli. Esnaf çalışıp borcunu ödemek istiyor ancak mevcut şartlarla bunun gerçekleşmesi mümkün değil. Bu sıkıntının bir an önce çözülmesi gerekiyor. Aksi halde ne esnaf ayağa kalkabilir ne de piyasalar yeniden canlanabilir” şeklinde konuştu.
Yüksek faiz sarmalı ve finansmana erişim engelleri, esnaf ve sanatkâr işletmelerinin finansal sürdürülebilirliğini yok ederken, doğrudan ticari alacak ve kredi sigortaları pazarını ile bankacılık sektörünün risk yönetimi stratejilerini sarsmaktadır. Yüzde 39 seviyesindeki yapılandırma faizleri, mikro işletmelerin borç çevirebilme kabiliyetini sıfırladığından, finans sektöründeki takibe düşen alacak (NPL) rasyolarını yukarı yönlü tetikleme riski barındırmaktadır. Bankaların ve finans kuruluşlarının bu süreçte uyguladığı risk kabul ve poliçe onaylama (underwriting) kriterleri, esnafın kredibilitesindeki erime nedeniyle kaçınılmaz olarak daralmakta ve bu durum reel sektörde tam bir likidite kuruluğuna yol açmaktadır. Esnafın ticari çarkları döndürememesi, tedarik zincirinde toptancı ve üretici katmanlarına zincirleme bir tahsilat krizi olarak yansıyacağından, ticari alacak sigortası portföylerinde hasar frekansının artması muhtemeldir. Finans ve sigorta otoritelerinin, piyasadaki batık dalgasını önlemek adına kamu alacaklarının yapılandırılmasında maliyet düşürücü alternatif modeller geliştirmesi ve kredi risk analizlerinde esnafa özel esnek underwriting mekanizmaları kurması, makro ihtiyati istikrarın korunması açısından artık bir zorunluluktur.